EES ve ETIAS nedir? Türk vatandaşları için ne değişiyor?

EES (Giriş/Çıkış Sistemi), Schengen alanına kısa süreli seyahat eden AB dışı vatandaşların giriş ve çıkışlarını elektronik olarak kaydeden sınır kontrol sistemidir ve 10 Nisan 2026’dan itibaren tam olarak uygulanmaktadır. ETIAS ise yalnızca vize muafiyeti bulunan ülke vatandaşları için öngörülen çevrimiçi seyahat izni sistemidir; vize almak zorunda olan Türk vatandaşlarını kapsamına almaz. Bu yazıda her iki sistemin Türk vatandaşlarını nasıl etkilediğini resmî Avrupa Birliği kaynaklarına dayanarak anlatıyoruz.

EES nedir, kimleri kapsar?

EES, Schengen dış sınırlarından kısa süreli (180 gün içinde en fazla 90 gün) ziyaret amacıyla giriş yapan tüm AB dışı ülke vatandaşlarını kapsar; bu kapsama hem vize sahibi hem de vizeden muaf ülke vatandaşları girer. Buna göre Schengen vizesiyle seyahat eden Türk vatandaşları da EES kaydına tabidir.

Sistem, aşağıdaki gruplar için uygulanmaz:

• AB/AEA vatandaşları (İzlanda, Lihtenştayn, Norveç, İsviçre dahil)
• Andorra, Monako, San Marino ve Vatikan pasaportu taşıyanlar
• Schengen üyesi bir ülkede uzun süreli vizesi veya ikamet izni bulunanlar
• AB vatandaşının aile üyesi olup ikamet kartı taşıyan üçüncü ülke vatandaşları

EES ne zaman başladı, tam uygulama tarihi nedir?

Avrupa Komisyonu’nun resmî duyurularına göre EES, 29 Avrupa ülkesinin dış sınır kapılarında 12 Ekim 2025 tarihinde kademeli olarak devreye alınmıştır. Geçiş döneminde bazı sınır kapıları hâlâ pasaportu elle damgalamaya devam etmiştir. Sistem 10 Nisan 2026 itibarıyla tüm sınır kapılarında tam olarak operasyonel hale gelmiştir.

Sınırda neler kaydediliyor, pasaport damgası ve 90/180 gün hesabı nasıl işliyor?

İlk EES kaydınız sırasında sınır görevlisi şu bilgileri toplar: adınız ve seyahat belgesi verileriniz, yüz görüntünüz, dört parmak izi, giriş-çıkış tarihi ve yeri. 12 yaşından küçük çocuklar parmak izi vermekten muaftır; onlar için yalnızca yüz görüntüsü alınır ve belge kontrolü yapılır.

Tam uygulamanın başladığı 10 Nisan 2026’dan itibaren pasaportlara giriş-çıkış damgası basılmıyor; damga uygulaması yerini elektronik kayda bırakmıştır. Sistem, her seyahatinizde 180 günlük dönem içinde kaç gün kaldığınızı otomatik olarak hesaplar ve izin verilen 90 günü aştığınızda bunu otomatik tespit eder. Bu, vize sahibi Türk vatandaşları için 90/180 gün hesabını elle takip etme zorunluluğunu ortadan kaldırır; ancak hesaplamanın doğru çıkması için seyahat belgenizle tutarlı ve eksiksiz giriş-çıkış yapmanız önemlidir.

ETIAS nedir, Türk vatandaşlarını etkiliyor mu?

ETIAS, Schengen alanına vizesiz girebilen üçüncü ülke vatandaşları için öngörülen, seyahatten önce çevrimiçi olarak alınması gereken bir seyahat izni sistemidir. Türkiye, Schengen vizesi zorunluluğu bulunan ülkeler arasında yer aldığından, yalnızca Türk pasaportuyla seyahat eden Türk vatandaşları ETIAS başvurusu yapmayacaktır; bu vatandaşlar için mevcut Schengen vizesi prosedürü değişmeden devam etmektedir. ETIAS zorunluluğu, sınırda ibraz edilen seyahat belgesinin vatandaşlığına bağlı olduğundan, vizeden muaf bir ülkenin pasaportunu da taşıyan ve o pasaportla seyahat eden kişiler farklı bir değerlendirmeye tabi olabilir.

Önemli bir nokta: ETIAS, EES’in yerini almaz. Vizeden muaf ülke vatandaşları ETIAS onayı almış olsalar dahi sınırda EES kapsamında biyometrik kayıt işlemine tabidir. Vize gerektiren Türk vatandaşları için ise sınırdaki EES kaydı zaten Schengen vizesi başvurusunun bir parçası olarak işlemektedir.

ETIAS ne zaman başlayacak?

Avrupa Komisyonu’nun resmî iç işleri sayfasına göre ETIAS şu anda faaliyette değildir ve hiçbir seyahat izni başvurusu alınmamaktadır. Sayfada, sistemin devreye alınmasından birkaç ay önce kesin tarihin duyurulacağı belirtilmektedir; bu yazının hazırlandığı 23 Eylül 2026 itibarıyla resmî bir başlangıç tarihi açıklanmamıştır. Türk vatandaşlarını doğrudan ilgilendirmeyen bu gecikme, vize gerektiren ülke vatandaşları için başvuru sürecinde herhangi bir değişikliğe yol açmamaktadır.

EES ve ETIAS karşılaştırması

Schengen vizenizin çok girişli ve uzun süreli olması, önceki vizelerinizi kurallara uygun kullanmış olmanıza bağlıdır; bu konuyu cascade kuralı yazımızda ele aldık. 90/180 gün hesaplamasının mantığını ise 90/180 kuralı yazımızda bulabilirsiniz.

Türk vatandaşları başvurularında nelere dikkat etmeli?

• Seyahat belgenizi tutarlı kullanın. EES kaydı seyahat belgenize bağlı tutulduğundan, aynı seyahatte birden fazla pasaport kullanmak (örneğin eski ve yeni pasaport) kayıtların karışmasına yol açabilir.
• İlk kayıt biraz zaman alabilir. Sisteme ilk kez kayıt yaptıran yolcuların yüz görüntüsü ve parmak izi alınması, damga basmaya göre daha uzun sürebilir; sınır kapılarında bunu göz önünde bulundurarak zaman planlaması yapmanız faydalı olur.
• Pasaportunuzun geçerlilik süresini kontrol edin. EES kaydı, vize başvurunuzdaki pasaport geçerlilik şartlarının yerini almaz; Schengen vizesi için pasaportunuzun planlanan çıkış tarihinden itibaren en az üç ay daha geçerli olması gerekir.
• ETIAS duyurularını takip edin. Türk vatandaşı olarak ETIAS’a başvurmanız gerekmese de, yurt dışında yaşayan veya ikinci bir vatandaşlığı bulunan aile üyeleriniz varsa, hangi pasaportla seyahat edeceklerine göre ETIAS’a tabi olup olmadıklarını ayrıca değerlendirmeleri gerekir.

Ankara Vize ile Schengen başvurunuz

Ankara Vize olarak Schengen başvurunuzda evrak listenizi çıkarır, dosyanızı hazırlar ve kontrol ederiz; TÜRSAB A Grubu yetkili acenta olarak başvurunuzu sizin adınıza teslim eder, pasaportunuz elimize ulaşana kadar süreci takip ederiz. Son beş yıl içinde Schengen için parmak izi vermiş olanlar için Almanya, İtalya, Hollanda ve İsviçre’nin kısa süreli (C tipi) vize başvurularını başvuru merkezine gelmenize gerek kalmadan yürütebiliyoruz. EES ve ETIAS’ın başvurunuzu nasıl etkilediğini öğrenmek için 0312 922 12 65 numarasından bizi arayabilir veya aynı numaradan WhatsApp’tan yazabilirsiniz.